2.2 Adnabod Arwyddion

Nid yw arwyddion o gam-drin domestig bob amser yn hawdd eu hadnabod a gallant gynnwys y mathau gwahanol a nodir isod, ynghyd ag arwyddion y gallai ein tenantiaid sylwi arnynt yn ein cartrefi.

Corfforol

Arwyddion o daro, cicio, tagu, brathu/cnoi, cleisiau, briwiau, gwaedu, toresgyrn, mathau o fân anafiadau ac anafiadau difrifol (gan gynnwys anafiadau mewnol)

Rhywiol

Arwyddion o dreisio, gael eu gorfodi i wylio p**nograffi, testunau sy’n dangos delweddau rhywiol amlwg, p**nograffi dial, cael eu gorfodi i gyflawni gweithredoedd rhywiol, cael eu hisraddio.

Emosiynol neu seicolegol

Codi ofn ar y dioddefwr (dinistrio ei eiddo, edrych yn gas arno, iaith y corff /ystumiau, presenoldeb arfau) a bygythiadau (i ladd, anafu, cymryd y plant, dweud wrth gyflogwr, dweud wrth landlord), sarhau, chwarae gemau meddyliol, galw enwau, cenfigen a meddiangarwch, arwahanrwydd – rheoli symudiadau’r unigolyn o ran lle mae’n mynd a phwy mae’n ei weld.

Ariannol

Mae’r dioddefwr tybiedig yn cael ei atal rhag cael swydd, nid yw’n gallu cael mynediad at ei arian ei hun, mae’n gorfod rhoi ei arian i rywun arall, mynd i ddyled ar ran rhywun arall, ni chaniateir iddo/iddo wario arian ar ei hun neu’r plant; arian yn cael ei ddwyn neu’n mynd ar goll.

Ymddygiad gorfodol a/neu reoli’r dioddefwr

Mae’r dioddefwr tybiedig yn ymddangos yn ofnus, mae arwyddion o ymddygiad gorfodol/o gael ei reoli/rheoli, arwyddion o gamdriniaeth sy’n cynnwys mathau o gam-drin seicolegol, emosiynol a/neu ariannol a chorfforol.

Cam-drin ar sail anrhydedd

Gall cam-drin 'ar sail anrhydedd' gynnwys mathau o gam-drin seicolegol, emosiynol, corfforol ac ariannol, weithiau gan y teulu cyfan.

Priodasau dan orfod (nid priodasau wedi’u trefnu rhwng unigolion sy’n cydsynio), yn cynnwys mynd â rhywun o’r wlad i briodi, cyfrinachedd wrth drefnu priodas heb yn wybod i’r unigolyn.

Anffurfio organau cenhedlu benywod (FGM)

Gall arwyddion o gynllunio i anffurfio organau cenhedlu benywod (FGM) plentyn gynnwys cynlluniau teithio sy’n golygu mynd â phlant i wledydd lle mae FGM yn dal i gael ei arfer. Gall FGM achosi problemau corfforol a seicolegol.

Arwyddion mewn tai cymdeithasol

Mae staff Tai Cyngor Bwrdeistref Sirol Caerffili wedi nodi rhai mathau o ymddygiad a all awgrymu cam-drin domestig:

• Datgeliad
• Cwynion gan gymdogion
• Difrod i eiddo
• Blerwch cyffredinol (yr eiddo a/neu’r unigolyn)
• Tenantiaid nad ydynt byth ar eu pennau eu hunain – mae rhywun yn siarad ar eu rhan drwy’r amser
• Anfodlonrwydd i ganiatáu mynediad i’r eiddo
• Dewis o ddillad
• Newidiadau o ran personoliaeth – yn dawedog, newidiadau o ran ymddygiad
• Yn cysylltu â’r landlord byth a hefyd
• Arwyddion corfforol - anafiadau, colli neu fagu pwysau

Mae gwaith ymchwil arall hefyd wedi nodi dangosyddion allweddol sy’n cynnwys dyledion rhent, problemau ariannol, difrod i eiddo, ceisiadau am waith cynnal, ymddygiad gwrthgymdeithasol a chwynion gan gymdogion.

Mae gwaith ymchwil ym maes tai cymdeithasol wedi nodi bod cysylltiad agos rhwng dyledion rhent a cham-drin ariannol (Jackson 2014), felly dylai staff tai fod yn effro i’r posibilrwydd bod achos o gam-drin domestig pan fydd problemau ariannol yn dod i’r amlwg. Mae Cyngor ar Bopeth wedi llunio Pecyn Cymorth Trais Domestig – Gallu Ariannol (2016) sydd ar gael ar ei wefan: